In het noordelijkste stukje van Limburg, rechts van de Maas, vind je Regionaal Landschap De Maasduinen met in de kern Nationaal Park De Maasduinen. Deze verborgen parel is de langste rivierduinengordel van Europa. Ontstaan door eeuwenlang samenspel van water, wind en mens. Wat dit gebied bijzonder maakt, is de enorme variatie aan landschappen. Binnen een wandeling loop je van droge heide met stuifzanden naar natte veenmoerassen en van dichte bossen naar open oevers langs beken. 

Landschap met duinen
Bob Luijks, Natuurportret

Maasterrassen en Maasduinen

Water speelde de grootste rol bij het ontstaan van De Maasduinen. Jarenlang vond het water zijn eigen weg. Hierdoor zijn verschillende laagtes ontstaan: de Maasterrassen.  

Ontdek meer over de Maas

De rivieren hebben het landschap de vorm gegeven zoals het nu is, maar de wind heeft het afgemaakt. In de laatste ijstijd had de wind vrij spel. Een krachtige wind nam zand mee vanuit het westen en zette het af op de oostoevers van de Maas. Hierdoor zijn de typische rivierduinen ontstaan: de Maasduinen.

Ontdek meer over de rivierduinen 

Natuurkern vol leven

De natuurkern van het nationaal park bestaat uit bossen en heiden, met daarin stuifzanden, vennen en hoogveentjes. Je komt deze landschappen tegen bij het Bergerbos, landgoed Bleijenbeek, de Bergerheide, Landgoed De Hamert en de Leermarkse, Lommer- en Schandelose Heide.

Deze landschappen zijn de meest waardevolle leefgebieden van het Natura 2000-gebied. In de bossen zijn voldoende dikke bomen om nestholtes in te hakken. Dat trekt de geheimzinnige zwarte specht aan. Op de gronden van heidevelden en halfopen bossen broedt de nachtzwaluw. Ook vind je op de heide zeldzame vlinders zoals de heidevlinder en het heideblauwtje. In de overgangen van heide in stuifzand leven de zandhagedis en gladde slang. En in de vennen kom je diverse soorten heidelibellen en witsnuitlibellen, de heikikker, rugstreeppad, knoflookpad en boomkikker tegen. In het voor- en najaar trekken kraanvogels over De Maasduinen. In de vennen strijken ze neer om te rusten voor ze hun reis voortzetten.

Knoflookpad
Saxifraga, Mark Zekhuis
Zwarte specht en grote bonte specht op boom
Saxifraga, Luuk Vermeer

Rivier, dal en heggen

Langs de steilranden van de Maas liggen kwelmoerassen en op enkele plekken broekbossen, natte graslanden en stroomdalvegetaties. De Maas is een belangrijke route voor trekvissen zoals zalm, paling, beekforel en beekprik. Het Maasdal vormt een perfect leefgebied voor de das, die in de rijke graslanden geniet van een goed gevuld regenwormenbuffet. De Maas en Maasduinen raken elkaar direct bij de Stalberg en Barbara's Weerd.

In het Maasdal vind je ook de Maasheggen, het oudste cultuurlandschap van Nederland. Vroeger vlochten boeren de heggen in elkaar om vee binnen hun land te houden. Talrijke vogels en andere dieren gebruiken de Maasheggen als beschutting. De Maasheggen zijn vandaag de dag nog steeds tussen Mook en Bergen te bewonderen. 

De Maas
Visit Noord-Limburg
Das
Saxifraga, Mark Zekhuis

Wilder water

Tegen de Duitse grens vind je veenmoerassen en natte heiden. Door ontginningen is veel verdwenen, maar in de zuidelijke Maasduinen vind je mooie restanten waarvan delen door natuurontwikkeling zijn hersteld. Hier leven typische (hoog)veenmoerasplanten als veenmos en zonnedauw en vogels als de dodaars en waterral.

Op kleinere schaal zorgen beken die door het duingebied stromen voor grote verschillen in hoogte, vochtigheid en begroeiing. Een mooi voorbeeld is het Gelderns-Nierskanaal. Ooit door de mens gegraven, maar inmiddels verwilderd tot een natuurlijke, kronkelende beek. De beken die van de Maasduinen afstromen naar de Maas zijn leefgebied voor de kleine modderkruiper en de rivierdonderpad. 

Rivierdonderpad
Saxifraga, Eric Gubcus
Beek
Bob Luijks, Natuurportret
Kaft landschapsbiografie met Maasduinenlandschap op de achtergrond

Landschapsbiografie

Meer weten over het landschap van De Maasduinen en zijn geschiedenis? De landschapsbiografie vertelt het verhaal van dit dynamische landschap. Een waardevolle schildering van het unieke karakter van een landschap dat niet verloren mag gaan.

Veelgestelde vragen

De Maasduinen herbergt een grote variatie aan landschappen op een relatief klein oppervlak. Je vindt er rivierduinen van stuifzand, heide, vennen, bossen, moerassen en beken. Ook zijn er de Maasheggen, het oudste cultuurlandschap van Nederland.

De grote variatie aan landschappen trekt veel diersoorten aan die je niet zo gauw op andere plekken tegenkomt. Bijzondere en typerende soorten zijn: knoflookpad, rugstreeppad, heikikker, boomkikker, zandhagedis, gladde slang, nachtzwaluw, boomleeuwerik, zwarte specht, kraanvogel, das, modderkruiper, rivierdonderpad, heidevlinder, heideblauwtje en diverse soorten heidelibellen en witsnuitlibellen.

De basis van De Maasduinen, de langste rivierduinengordel van Europa, is ontstaan door een samenspel van water, wind en mens. Meer over de geschiedenis van het landschap kan je lezen in de landschapsbiografie.