De rivieren hebben het landschap de vorm gegeven zoals het nu is, maar de wind heeft het afgemaakt. In de laatste ijstijd had de wind vrij spel. Een krachtige wind nam zand mee vanuit het westen en zette het af op de oostoevers van de Maas. Hierdoor zijn de typische rivierduinen ontstaan: de Maasduinen.

Maasduinen Eckeltse Bergen
Bob Luijks, Natuurportret

Paraboolduinen

De paraboolduinen hebben hun karakteristieke vormen gekregen dankzij de overheersende windrichting. De wind blies het zand omhoog tot stuifzandruggen en hoefijzervormige duinen. En aan deze glooiende stuifduinen kun je nog steeds zien, hoe de wind het landschap langzaam blijft boetseren. Je vindt de fraaie paraboolduinen op bijvoorbeeld Landgoed de Hamert. Een bekende hiervan is De Dikkenberg. 

Sommige duinen zijn wel 25 meter hoog. Vanaf de duintoppen heb daarom een goed uitzicht over het Maasduinen gebied. Het landschap van de De Hamert bestaat uit droge heide, natte heide en vennen. De droge heide ligt vooral op de de paraboolduinen. In augustus en september bloeit hier de struikhei: dé heidesoort van de droge heide. In deze periode is het landschap extra kleurrijk. Grenzend aan de vennen vind je natte heide. De vennen zijn in het voor- en najaar populair bij de trekvogels, die vanuit de vogelkijkhut goed te bewonderen zijn.    

Andere paraboolduinen zijn De Putjesberg en De Galgenberg.

Streepduinen

De streepduinen zijn de overgebleven armen van een paraboolduin. Door de harde wind, is de kop van de paraboolduin helemaal weggeblazen. Alleen de armen van de duin zijn blijven staan. Omdat deze armen de vorm hebben van een streep, worden deze streepduinen genoemd. Het ovaalvormige lagere deel tussen de duinen, geeft aan dat er ooit een paraboolduin stond.    

Maasduinen stuifzand
Bob Luijks, Natuurportret
Heide Maasduinen
Bob Luijks, Natuurportret
Levendbarende hagedis
Staatsbosbeheer

Leven op zand

Op de warme, droge zandgronden leven diersoorten die houden van schrale begroeiing en zon. Voorbeelden van bijzondere diersoorten die hier voorkomen zijn de zandhagedis. de levendbarende hagedis, de gladde slang en de hazelworm. De gladde slang is een kleine slangensoort van maximaal 80 centimeter lang, die vooral jaagt op hagedissen. Een andere bijzondere verschijning in het Regionaal Landschap De Maasduinen is de nachtzwaluw. Deze vogel is vooral actief in de schemer en 's nachts. Verder trekt het landschap van de zandgronden ook allerlei soorten insecten aan. 

Een kwetsbaar landschap

De gebied van de rivierduinen is kwetsbaar. Het losse zand en de planten herstellen erg langzaam van beschadiging, daarom is het belangrijk om op de paden te blijven. Zo blijft dit unieke landschap bewaard, ook voor volgende generaties.

Verder heeft het landschap soms wat onderhoud nodig. Om ervoor te zorgen dat de duinen hun open karakter houden, wordt op bepaalde plekken bewust ruimte gemaakt voor het stuivende zand. Zonder dit soort natuurbeheer groeien de duinen langzaam dicht met gras en bos.

 

Maasduinen uitkijktoren
Theo Hermsen
Maasduinen zandduinen zon laag
Theo Hermsen

Beklim een duintop

Als je De Maasduinen bezoekt, is het aan te raden een van de duintoppen te beklimmen. Vanaf daar kun je genieten van het uitzicht over het diverse natuurgebied. Vooral in de ochtend of de avond zorgt het licht ervoor dat het reliëf van de rivierduinen extra mooi tot zijn recht komt.

Veelgestelde vragen

Dat verschilt per duingebied. De meeste duinen zijn tussen de 15 en 25 meter hoog. De hoogste paraboolduin vind je in het Bergerbos. Deze duin is 33 meter hoog. En de uitkijktoren die erbovenop staat is 12,5 meter hoog.

De Maasduinen zijn ontstaan aan het eind van de laatste ijstijd. De Rijn en de Maas lieten toen grote hoeveelheden zand en klei achter. In droge periodes blies de westenwind het rivierzand op tot stuifduinen. Zo ontstonden de rivierduinen.

Nee, helaas niet. Omdat de duinen kwetsbaar zijn, mag je alleen de duinen op via de aangewezen paden.

Stuivend zand houdt de duinen open en levend. Zo kunnen we de bijzondere diersoorten en bepaalde planten die graag in het stuifzand leven, in het gebied van De Maasduinen houden.